Quy trình lắp đặt hệ thống thoát nước mưa, nước thải bằng cống bê tông đúc sẵn 

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, hệ thống thoát nước mưa và nước thải đóng vai trò xương sống của hạ tầng đô thị. Một hệ thống thoát nước hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào thiết kế, mà còn phụ thuộc rất lớn vào quy trình lắp đặt thi công, đặc biệt khi sử dụng cống bê tông đúc sẵn – giải pháp đang được ưu tiên tại hầu hết các đô thị hiện đại.

Vậy lắp đặt cống bê tông đúc sẵn như thế nào là đúng chuẩn? Làm sao để hệ thống thoát nước tốt, không lún, không nứt, không thấm & vận hành bền 50 – 100 năm?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu toàn bộ quy trình kỹ thuật từ chuẩn bị đến nghiệm thu.

1. Tổng quan về hệ thống thoát nước bằng cống bê tông đúc sẵn

Hệ thống thoát nước đô thị thường gồm:

• Thoát nước mưa: thu nước mặt đường, vỉa hè, khu dân cư
  
• Thoát nước thải: dẫn nước sinh hoạt, sản xuất về trạm xử lý
  

Các loại cống bê tông đúc sẵn thường dùng:

• Cống tròn bê tông cốt thép
  
• Cống hộp bê tông cốt thép
  
• Hố ga bê tông đúc sẵn
  
• Đan rãnh, nắp ga bê tông hoặc composite
  

Ưu điểm của cống bê tông đúc sẵn:

• Chất lượng đồng đều
  
• Kiểm soát cường độ tại nhà máy
  
• Thi công nhanh
  
• Tuổi thọ cao
  
• Phù hợp đô thị đông đúc, cần rút ngắn thời gian thi công
  

2. Nguyên tắc kỹ thuật cốt lõi khi lắp đặt hệ thống cống bê tông

Trước khi đi vào từng bước, cần nắm 4 nguyên tắc nền tảng:

• Nền móng quyết định độ bền: 70% sự cố cống (lún, nứt, xô lệch) bắt nguồn từ nền đặt cống không đạt.
  

• Độ dốc cao độ phải chính xác: Sai cao độ dù nhỏ cũng gây ứ đọng, tắc nghẽn.
  

• Mối nối phải kín chống thấm: Mối nối hở gây xói nền, sụt lún, thấm nước bẩn ra môi trường.
  
• Thi công đồng bộ không cắt khúc: Cống, hố ga &– đan rãnh phải được lắp đặt liên hoàn.
  

3. Quy trình lắp đặt hệ thống thoát nước bằng cống bê tông đúc sẵn

3.1. Khảo sát hiện trường & chuẩn bị mặt bằng

Đây là bước đầu tiên nhưng cực kỳ quan trọng.

Công việc cần thực hiện:

• Khảo sát địa chất: Đất yếu hay đất tốt, Mực nước ngầm,…
  
• Kiểm tra hệ thống hạ tầng ngầm hiện hữu: Cáp điện, Ống nước, Viễn thông
  
• Xác định: Tim tuyến cống, Cao độ đáy cống, Cao độ hoàn thiện
  

Sai sót ở bước này sẽ kéo theo hàng loạt lỗi thi công phía sau.

3.2. Định vị tim tuyến, cao độ hệ thống cống

Đơn vị thi công sẽ thực hiện định vị tuyến tim bằng máy thủy bình hoặc máy toàn đạc.

Yêu cầu kỹ thuật:

• Tim tuyến thẳng
  
• Cao độ đáy cống chính xác theo bản vẽ
  
• Đảm bảo độ dốc thiết kế (thường 0,3 – 2%)
  

Nếu độ dốc không đúng:

• Nước chảy yếu lắng cặn
  
• Nước chảy quá nhanh xói mối nối
  

3.3. Đào rãnh đặt cống

Yêu cầu khi đào:

• Đào đúng kích thước rãnh
  
• Thành rãnh thẳng, không sạt lở
  
• Độ sâu đủ để bố trí: Lớp móng, Lớp cống & Lớp phủ bảo vệ
  

Với đất yếu, chúng ta phải tiến hành gia cố thành rãnh, chống sạt bằng ván thép hoặc cừ tạm.

3.4. Thi công lớp móng đặt cống bê tông đúc sẵn

Lớp móng thường gồm:

• Cát đệm dày 10 -15 cm
  
• Hoặc đá dăm, bê tông lót M100
  

Yêu cầu:

• San phẳng
  
• Đầm chặt K ≥ 0,95
  
• Không lồi lõm
  

Lớp móng kém dẫn đến cống lún không đều gây nứt vỡ, xô lệch.

3.5. Lắp đặt cống bê tông đúc sẵn

Quy trình:

• Cẩu cống bằng xe cẩu hoặc máy chuyên dụng
  
• Hạ từ từ, đúng tim đúng cao độ
  
• Lắp từ hạ lưu lên thượng lưu để đảm bảo thoát nước
  

Yêu cầu:

• Không va đập mạnh
  
• Không xoay lệch khi đặt
  
• Kiểm tra độ thẳng tuyến liên tục
  

3.6. Thi công mối nối cống (Khâu sống còn)

Tùy loại cống, mối nối có thể là:

• Gioăng cao su
  
• Vữa xi măng, cát
  
• Keo chống thấm chuyên dụng
  

Yêu cầu mối nối kín nước, không nứt và không lệch tim. Mối nối hở là nguyên nhân chính gây xói nền, sụt lún mặt đường và thấm nước thải ra ngoài môi trường.

3.7. Lắp đặt hố ga, đan rãnh, phụ kiện

Hố ga cần:

• Đặt đúng vị trí
  
• Đúng cao độ
  
• Đảm bảo liên kết kín với cống
  

Đan rãnh:

• Lắp khít
  
• Chịu tải đúng thiết kế
  
• Không kênh, không rung
  

3.8. Lấp đất hoàn trả mặt bằng

Quy trình lấp:

• Lấp từng lớp 20 – 30 cm
  
• Đầm chặt từng lớp
  
• Không đổ đất trực tiếp gây xô cống
  

Hoàn trả lại mặt đường, vỉa hè và cảnh quan như hiện trạng ban đầu. Lấp đất ẩu là nguyên nhân khiến cống bị xô lệch sau 6 – 12 tháng.

4. Những lỗi thi công phổ biến khiến hệ thống thoát nước nhanh hư hỏng 

Trên thực tế, rất nhiều công trình thoát nước xuống cấp chỉ sau 2 – 5 năm, dù sử dụng cống bê tông cốt thép. Nguyên nhân không nằm ở bản thân cống, mà chủ yếu đến từ lỗi thi công và quản lý kỹ thuật.

Dưới đây là những lỗi phổ biến nhất:

4.1. Không thi công lớp móng đặt cống đúng chuẩn

Đây là lỗi nghiêm trọng và phổ biến nhất.

Nhiều công trình chỉ rải một lớp cát mỏng, không đầm chặt, không có bê tông lót và thi công trực tiếp trên nền đất yếu.

Hậu quả:

• Cống lún không đều
  
• Nứt thân cống
  
• Mối nối bị xô lệch
  
• Hình thành “ổ gà ngầm” dưới mặt đường
  

Thực tế cho thấy: 70% sự cố cống ngầm xuất phát từ nền móng kém.

4.2. Đặt cống bê tông đúc sẵn sai cao độ, sai độ dốc thiết kế

Lỗi thường gặp:

• Không kiểm tra cao độ đáy cống bằng máy thủy bình
  
• Đặt cống “ước lượng bằng mắt”
  
• Không đảm bảo độ dốc thoát nước
  

Hậu quả:

• Nước chảy chậm lắng cặn
  
• Tắc nghẽn hệ thống
  
• Mùi hôi phát sinh
  
• Giảm tuổi thọ toàn tuyến cống
  

Một hệ thống cống dù đẹp mới chắc nhưng sai cao độ thì vẫn là hệ thống kém hiệu quả.

.3. Thi công mối nối cống không kín nước

Mối nối là “điểm yếu” nhất của hệ thống thoát nước.

Các lỗi thường gặp:

• Không dùng gioăng cao su
  
• Trát vữa sơ sài
  
• Không xử lý chống thấm
  
• Không vệ sinh sạch bề mặt trước khi nối
  

Hậu quả:

• Nước thải rò rỉ ra ngoài
  
• Xói đất nền xung quanh
  
• Sụt lún mặt đường
  
• Ô nhiễm môi trường
  

Nhiều tuyến đường phải đào lên làm lại chỉ vì mối nối cống hở.

4.4. Lấp đất hoàn trả không đúng quy trình

Sai lầm phổ biến:

• Đổ đất trực tiếp lên cống
  
• Không đầm theo lớp
  
• Dùng đất lẫn tạp chất
  

Hậu quả:

• Cống bị xô lệch
  
• Lún mặt đường sau 6 – 12 tháng
  
• Nứt kết cấu phía trên
  

4.5. Thi công manh mún, không đồng bộ toàn hệ thống

Một số công trình:

• Lắp cống trước, hố ga sau
  
• Thi công ngắt quãng
  
• Không kiểm tra tổng thể tuyến
  

Hậu quả:

• Hệ thống không “ăn khớp”
  
• Dễ tắc nghẽn tại các điểm giao
  
• Khó bảo trì, sửa chữa
  

Cống bê tông đúc sẵn chỉ phát huy hết tuổi thọ 50 – 100 năm khi được thi công đúng chuẩn. Ngược lại, chỉ cần sai 1 – 2 khâu kỹ thuật, công trình có thể xuống cấp rất nhanh.

5. Vì sao cống bê tông đúc sẵn là lựa chọn tối ưu cho hệ thống thoát nước hiện đại?

Trong xu hướng phát triển đô thị bền vững, cống bê tông đúc sẵn đang dần thay thế phương pháp đổ tại chỗ truyền thống nhờ hàng loạt ưu điểm vượt trội.

5.1. Chất lượng ổn định kiểm soát tại nhà máy

Cống bê tông đúc sẵn được sản xuất trong môi trường dễ kiểm soát, đảm bảo được cấp phối bê tông chuẩn, kiểm tra được cường độ bê tông trước khi xuất xưởng.

Nhờ đó, tránh được hiện tượng sai lệch cấp phối, bê tông kém chất lượng, ảnh hưởng của thời tiết khi thi công tại chỗ!

5.2. Cường độ cao tuổi thọ lâu dài

Cống bê tông đúc sẵn thường đạt mác bê tông từ M300 – M500 sử dụng bê tông cốt thép hoặc cốt thép kép vì vậy đảm bảo khả năng chịu tải, chống xâm thực.

Tuổi thọ thiết kế có thể đạt 50 năm với điều kiện bình thường, 70 – 100 năm nếu thi công đúng chuẩn.

5.3. Thi công nhanh giảm thời gian chiếm dụng mặt bằng

So với đổ bê tông tại chỗ, cống bê tông đúc sẵn không cần chờ bê tông đông kết, có thể lắp đặt ngay sau khi chuẩn bị móng, phù hợp với các khu đô thị đông đúc, giao thông phức tạp.

Nhờ đó thời gian thi công giảm tới 30% so với việc độ bê tông tại chỗ truyền thống.

5.4. Dễ tiêu chuẩn hóa đồng bộ toàn tuyến

Cống bê tông đúc sẵn sở hữu kích thước đồng đều, dễ sửa chữa nâng cấp, phù hợp với các tuyến đường dài, dự án lớn.

5.5. Phù hợp xu hướng đô thị bền vững

Cống bê tông đúc sẵn giảm phát sinh chi phí sửa chữa, hạn chế đào phá lại hạ tầng và giảm rủi ro khi thi công. Đây là lý do hầu hết các đô thị mới, khu công nghiệp, khu dân cư quy mô lớn đều ưu tiên dùng cống bê tông đúc sẵn.

6. TCB – Đơn vị sản xuất & cung ứng giải pháp cống bê tông đúc sẵn chất lượng cao

Đón đầu xu hướng phát triển hạ tầng hiện đại, Gạch TCB định hướng trở thành đơn vị cung cấp giải pháp thoát nước đồng bộ, không chỉ đơn thuần là bán sản phẩm.

TCB đầu tư nhà máy sản xuất cống bê tông cốt thép với hệ thống khuôn thép chính xác cùng công nghệ rung ép đảm bảo độ đặc chắc của cống bê tông đúc sẵn.

TCB sản xuất đa dạng các loại cống bê tông như: 

• Cống tròn bê tông cốt thép
  
• Cống hộp bê tông cốt thép
  
• Hố ga bê tông đúc sẵn
  
• Đan rãnh, nắp ga chịu lực

Cống TCB được thiết kế cấp phối theo mác yêu cầu, thực hiện thí nghiệm cường độ nén, độ kín nước, đáp ứng các tiêu chuẩn TCVN hiện hành. Do đó, cống bê tông đúc sẵn của TCB đảm bảo đúng mác, đúng kích thước và có độ bền bỉ dài lâu.

Điểm khác biệt vượt trội của TCB chính là trình độ chuyên môn của đội ngũ kỹ sư Gạch TCB – xuất thân từ Đại học Xây dựng với kinh nghiệm 10 năm trong ngành. TCB sẵn sàng cung tư vấn lựa chọn loại cống phù hợp từng công trình và hỗ trợ biện pháp thi công đồng bộ, tối ưu.

Nhờ đó, giúp chủ đầu tư tối ưu chi phí vòng đời công trình, giảm rủi ro kỹ thuật và nâng cao chất lượng hạ tầng.

Một hệ thống thoát nước mưa, nước thải chỉ thực sự bền vững khi được thi công đúng quy trình kỹ thuật, từ khảo sát, đặt móng, lắp cống, xử lý mối nối đến hoàn trả mặt bằng. Việc lựa chọn cống bê tông đúc sẵn chất lượng cao và đơn vị cung ứng uy tín là yếu tố then chốt giúp công trình vận hành ổn định hàng chục năm.

Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp cống bê tông đúc sẵn đồng bộ, bền vững & chuẩn kỹ thuật, TCB sẵn sàng đồng hành cùng dự án của bạn.